İşten Çıkış Muayenesi Neden İhmal Ediliyor?
İşten çıkış muayenesi, hem çalışanı hem işvereni koruyan kritik bir kayıt. Süreç tasarımını değiştirerek bu ihmal edilen adımı nasıl güvence altına alabiliriz?
İK departmanındaki arkadaşlarım çok kızacaklar bana ama söylemeden edemeyeceğim. İşten çıkış muayenesi, iş sağlığı ve güvenliği literatüründe en az işe giriş muayenesi kadar değerli bir uygulamadır. Peki neden Türkiye'de neredeyse hiç hayata geçmiyor?
Gerçekçi olalım: Çoğu işyerinde çıkış süreci son dakika telaşıyla yürüyor. İK, çıkış mülakatını, ibranameyi, zimmet teslimini, SGK bildirimini bir günde "patır kütür" tamamlamaya çalışıyor. Bu hızın içinde işten çıkış muayenesi maalesef ilk feda edilen adım oluyor. Oysa bu muayene, hem çalışanı hem işvereni koruyan kritik bir kayıt.
Neden bu kadar önemli?
İşten çıkış muayenesi, çalışanın işyerindeki maruziyetler (gürültü, toz, kimyasal, ağır kaldırma vb.) nedeniyle bir meslek hastalığı geliştirip geliştirmediğini belgeleyen son fotoğraftır. Bu kayıt olmadığında, yıllar sonra ortaya çıkan bir sağlık sorununda "bu rahatsızlık burada mı oluştu, sonra mı?" sorusunun cevabı belirsiz kalır. Bu belirsizlik ne çalışanın lehine, ne işverenin.
Eleştirel bakalım: Sorun mevzuatta değil, süreç tasarımında. İşten çıkış muayenesini bir "ekstra yük" olarak gördüğümüz sürece hep es geçilecek.
Proaktif olarak neler yapabiliriz?
Çıkış sürecini standart bir akışa bağlayın. Tıpkı zimmet teslimi gibi, işyeri hekimi onayı da çıkış kontrol listesinin ayrılmaz bir maddesi olsun. Onay yoksa süreç tamamlanmasın.
İstifa/fesih bildirimini İK aldığı an işyeri hekimine otomatik bildirim gitsin. Son güne bırakmayın; muayene için en az birkaç gün pencere açın.
Maruziyet profili yüksek pozisyonlar için (üretim, saha, laboratuvar) çıkış muayenesini zorunlu kabul edin; ofis çalışanları için bile en azından kısa bir değerlendirme planlayın.
Dijital İK sistemlerine "sağlık onayı" alanı ekleyin. İzlenebilir, denetlenebilir ve unutulması zor hale gelsin.
Çalışana da değerini anlatın. Bu bir formalite değil; onun gelecekteki sağlık haklarını güvence altına alan bir kayıt. İletişim dili değişince katılım da artıyor.
İş sağlığı, sadece işe başlarken değil, ayrılırken de sorumluluk demektir. Çıkış muayenesini "yapılması gereken bir angarya" olmaktan çıkarıp "kurumsal olgunluğun göstergesi" haline getirebiliriz.
Siz kurumunuzda işten çıkış muayenesini nasıl yönetiyorsunuz? Ya da kimse uygulayabiliyor mu? Deneyimlerinizi yorumlarda paylaşır mısınız?
